Резервчылар

Мобилизация резервындагы хәрби хезмәт өчен җаваплы Русия гражданнары хәзер тыныч вакытта да президентның туры карары белән хезмәткә чакырылырга мөмкин. Оборона министрлыгы тиешле закон проекты әзерләде. Русия Хөкүмәте закон проектын хуплады да инде. Резервчыларны туплау шартлары һәм алар башкарачак бурычлар бу мәкаләдә тасвирлана.

Резервчылар терроризмга каршы операцияләрдә һәм Русия Кораллы Көчләре катнашлыгындагы чит илләрдәге хәрби бәрелешләрдә дә катнашырга мөмкин. Хәрби юрист Александр Латынин резервта торучыларның кайларга һәм нинди хәрби бурычларны үтәргә чакырылырга мөмкинлекләрен аңлатты.

– Искә төшерәм, гамәлдәге законнар нигезендә резервчыларны мобилизация яки сугыш вакытында гына хәрби бурычларны үтәргә чакырырга мөмкиннәр. Бу вәзгыятьне үзгәртү өчен закон проекты “Оборона турында”, “Хәрби бурыч һәм хәрби хезмәт турында” һәм “Хәрби персонал статусы турында” федераль законнарга үзгәрешләр кертергә тәкъдим итә. Русия армиясенең хәрби резервларында якынча ике миллион кеше Оборона министрлыгы белән махсус килешү төзегән. Резервка кергән гражданнар ел саен хәрби җыенга җибәрелә. Хәрби әзерлекнең озынлыгы президент указы белән билгеләнә. Яңа закон проектына нигезләнеп, хәрби күнегүләр үткән гражданнар Русия Федерациясенең Кораллы Көчләренә, шул исәптән терроризмга каршы операция (КТО) зонасында хезмәткә чакырылырга мөмкин. Бүгенге көндә терроризмга каршы операция зонасы Курск, Брянск һәм Белгород өлкәләрен үз эченә ала. Шулай итеп, резервчылар хәзер корал белән окопта утырырга, хәрби миссияләр башкарырга яки дәүләт чикләрен сакларга чакырылырга мөмкин. Алай гына да түгел. Безнең Сүриядә дә хәрби базаларыбыз бар. Чынлыкта, резервтагылар анда да җибәрелергә мөмкин. Мәсәлән, хәзерге вакытта куркынычсызлык буфер зонасы булдырылган Украинаның Сумск өлкәсе Русия Федерациясенә керми, шуңа күрә ул чит ил дип карала. Резервчыларны махсус хәрби операция зоналарында катнашырга чакырып булмый дигән шарт юк. Шуңа күрә, тыю юк икән, димәк, рөхсәт ителә.

– Закон буенча, мәҗбүри хәрби хезмәтен тәмамлаган кешеләр өч ел дәвамында армия резервына кертелә алмый. Шул ук вакытта бу чорны ике елга кыскарту тәкъдимнәре ишетелә башлады. Әлеге вакытта хәрби резервта 55 яшькә кадәр торалар. Резервчылар өчен кичектерүләр дә бар. Исемлектә күрсәтелгән кайбер авырулары булган кешеләр, күп балалары булган гражданнар резерв хезмәтеннән азат ителәләр. Резервчыларның күпме хезмәт хакы алачагы әлегә ачык түгел. Резервчыларның терроризмга каршы операция зонасында кайчан хәрби миссияләр үткәрә башлаячагы әлегә төгәл әйтеп булмый. Кайвакыт кирәкле закон берничә көн эчендә берничә укылышта кабул ителә. Аннары, законга үзгәрешләр кертелергә һәм тиешле регламентлар кабул ителергә мөмкин, – ди юрист.

Әйтеп узуымча, резервта торучыларны кораллы конфликтлар, терроризмга каршы операцияләр һәм чит илләрдә хәрби көчләр кулланылган очракта махсус оборона бурычларын үтәү өчен чакыру планлаштырыла. “Хәзерге вакытта резервтагыларны мобилизация вакытында яки сугыш вакытында гына чакырып алырга мөмкин”, – ди Русия Адвокатлар ассоциациясе советы рәисе урынбасары Игорь Черепанов. “Закон проекты бу мөмкинлекне тыныч вакытка да киңәйтергә тәкъдим итә”.

Дәүләт Думасының Оборона комитеты рәисе генерал-полковник Андрей Картаполов та закон проектына ачыклык кертте.

– Резервларда хезмәт итү үз теләге белән килешү төзегән гражданнарга кагылачак. Ул Русия Кораллы Көчләренең Баш Командующие тарафыннан билгеләнәчәк. Хәрби хезмәт белән таныш булмаган кешеләр өчен резервистларның һәм запаста торучыларның кем булуларын ачыклап китәбез. Резервчылар: Ирекле хезмәт. Кешенең аңлы сайлавы, тиешле контракт төзелгәндә күрсәтелә. Резервчылар ел саен хәрби лагерьларда һәм айлык күнекмәләрдә катнашып, үзләренең хәрби формаларын саклыйлар. Резервта булганнары өчен алар хезмәт хакы һәм дарулар кебек башка социаль өстенлекләр алалар. Тыныч вакытта алар гадәти тормышларын алып бара: эшлиләр яки укыйлар. Эш бирүчеләр закон нигезендә чакырулар вакытында аларның эш урыннарын сакларга тиеш. Запаста булу ирекле сайлау түгел, ә барлык хәрби хезмәткә чакырылучылар өчен бурыч. Запастагыларга күптән түгел хезмәт иткән яки беркайчан да хезмәт итмәгән солдатлардан алып озак вакыт корал тотмаган офицерларга кадәр керә. Даими түләүләр юк, – диде генерал.

Искә төшереп узабыз. Президент Владимир Путин 2015-нче елда Кораллы Көчләрнең мобилизация резервын булдыру турындагы указга кул куйды. Резервларда хезмәт итү өчен контракт гражданин белән хәрби часть командиры арасында төзелә.

Контрактның шартлары нинди?

Аның шартлары буенча, күнекмәләр белән шөгыльләнүчеләрне (ай саен 3 тәүлеккә кадәр) һәм хәрби җыеннарда (елга бер тапкыр 30 тәүлеккә кадәр) катнашуны, ә мобилизацияләнгән вакытта үзеңнең хәрби частькә мөстәкыйль рәвештә килүне күз уңында тота. Төп гражданлык эшен хәрби күнекмәләр һәм җыеннар белән берләштерү мөмкинлеге аерым бер үзенчәлек булып тора.

Мондый чаралар вакытында дәүләт резервчы эшләгән предприятиегә аның уртача хезмәт хакы күләмендә компенсация бирә һәм аның эш урыны сакланачак. Резервчылар хәрби частьләрдәге җыеннарда һәм ай саен була торган аерым дәрес һәм күнекмәләрдә әзерлек узалар. Әзерлек барышында хәрби күнекмәләр камилләшә, ә офицерлар хәрби өйрәнү йөкләмәләрен үтәү барышында кул астындагыларга җитәкчелек итү күнекмәләрен ала. Беренче контракт 3 елга төзелә. Аңардан соңгы контрактлар3 яки 5 елга имзалана. Хәзерге вакытта аларны сак отрядлары һәм маневр төркемнәре кысаларында критик инфраструктура объектларын саклау өчен урнаштыру варианты карала.

– Логик яктан бу акыллы вариант, чөнки нефтьсаклагычларын яки подстанцияләрен саклау мөһим эш. Башкача әйткәндә, алар стратегик объектларны, шул исәптән махсус операция зоналарын саклау өчен чакырылырга мөмкин. Аларның бурычы – Русия Кораллы Көчләре персоналына “тыныч” өлкәләрдә булышу. Закон проектында күрсәтелгән үзгәрешләр резервтагыларның “элеккегә караганда күбрәк очракта” чакырылачагын күрсәтә. Бу – бик яхшы тәкъдим, аеруча илебезнең бүгенге хәлен исәпкә алсак. Сугыш рәсми рәвештә игълан ителмәсә дә, без масштаблы сугыш хәлендә яшибез. Хокукый нечкәлекләр Оборона министрлыгына мөһим карарлар кабул итүне чикләп килде. Алар хәзер бетереләчәк. Русия хөкүмәте хуплаган закон проекты заманча проблемаларга җавап бирү өчен тагын да сыгылучан һәм җаваплы механизм булдыра, – ди Оборона комитеты рәисенең беренче урынбасары Алексей Журавлев.

Нинди социаль гарантияләр каралган?

Хәрби хезмәт урыны буенча өч тапкыр бушлай туклану, резерв хезмәт итү вакытында кием-салым белән тәэмин итү, хәрби җыеннар үткәрү урынына бушлай бару һәм кайту, күнекмәләрне өйрәнү һәм хәрби җыеннар барышында түләүле торакта яшәгән өчен акчалата компенсация, ел саен түләүсез тикшеренү, дәвалану, дарулар белән тәэмин итү, дәүләт бюджеты хисабына гомерне һәм сәламәтлекне иминиятләштерү каралган. Резервчы шәхси сәбәплләр аркасында контрактны өзә ала.

Рәдиф ФӘТХИ.