Көзләрнең дә үз яме бар

Без барыбыз да картлыгыбызның бәхетле һәм тыныч булуын телибез. Шул ук вакытта «картлык чире» дигән төшенчәдән куркабыз да. Фән телендә «гериатрия» дип аталган өлкә өлкән яшьтәгенең авыруларын өйрәнә. Гәзитебезнең бүгенге санында картлыкның төп «дошманнары» һәм алардан саклану юллары турында сөйләшербез.

1. Хәтер сагында: Альцгеймер һәм деменция

Өлкән кешеләр арасында иң еш очрый торган һәм искиткеч куркыныч саналган чирләрнең берсе — кешенең хәтере югалу. Бу табигый онытучанлык кына түгел, ә баш мие күзәнәкләренең үзгәреше.

Кызыклы факт: Фәнни тикшеренүләр күрсәткәнчә, гомер буе яңа телләр өйрәнгән яки китаплар укыган кешеләрдә бу чир 5-7 елга соңрак күзәтелә. Баш мие — ул да бер мускул: аны гел эшләтергә кирәк!

2. Йөрәк — мәңгелек мотор түгел

Кан басымы күтәрелү, атеросклероз һәм йөрәк ритмы бозылу — картлыкның «классик» билгеләре. Кан тамырлары еллар узган саен үзенең сыгылмалылыгын югалта, аларда «холестерин төеннәре» җыела. 

Киңәш: Тозны азрак куллану һәм көненә ким дигәндә 30 минут саф һавада йөрү йөрәкне ун елдан артыкка «яшәртергә» сәләтле.

3. «Сынучан» сәламәтлек: остеопороз

Өлкән кешеләрнең сөякләре уалучан була. Бу — остеопороз чире. Хатын-кызларда ул аеруча еш очрый. Бер караганда куркыныч та түгел кебек, әмма сынган очракта сөякләр бик авыр төзәлә.

Ни эшләргә? Кальцийга бай ризыклар (эремчек, сыр) һәм D витамины турында онытмаска кирәк, туклану рационын тәртипкә салу ярдәм итәчәк.

4. Күзләр — күңел көзгесе генә түгел

Катаракта һәм глаукома — өлкәннәрнең дөньяны күрү мөмкинлеген чикләүче төп сәбәпләр булып тора. Күз күрүе начарлануны «картлык билгесе» дип кенә кабул итмичә, вакытында табибка мөрәҗәгать итү мөһим. Хәзерге медицина бу чирләрне 15 минутлык операция белән генә дә дәвалый ала.

Картлыкны ничек алдарга?

(Белгеч киңәшләре)

Хәрәкәттә — бәрәкәт. Скандинав йөреше (көн саен махсус таяклар белән йөрү) — өлкәннәр өчен иң куркынычсыз һәм файдалы спорт төре, ди табиблар.

Дөрес туклану. Гәүдә авырлыгын контрольдә тотыгыз. Артык авырлык булу буыннарга һәм йөрәккә зур йөк булып тора.

Аралашу. Ялгызлык — ул картлыкка илтүче бәла. Дуслар белән еш очрашып, күңелле бәхәсләрдә катнашу, оныклар белән уйнау, кызыксынулар буенча төрле клубларга йөрү психологик сәламәтлекне саклый.

Уеннар һәм табышмаклар. Кроссвордлар чишү, шахмат уйнау яки яңа шигырьләр ятлау баш миен яшь килеш саклый, дип ышандыра белгечләр.

Сүзебезне йомгаклап, шуны әйтә алабыздыр: картлык — ул һич тә аерым бер авыру түгел, ул кеше тормышының өр-яңа бер этабы гына. Сәламәт яшәү рәвеше һәм позитив фикерләү, актив тормыш алып бару ярдәмендә бу этапны шатлыклы һәм күңелле итеп үткәрергә мөмкин, кадерле өлкән яшьтәге укучыларыбыз. Үзегезне саклагыз, сәламәт һәм бәхетле булыгыз!

Сәламәтлек турында мәкальләр

Татар телендә сәламәтлекне иң зур байлык дип санаган мәкальләр бик күп. Алар чисталык, дөрес туклану, хәрәкәтчәнлек һәм рухи ныклыкны ассызыклый.

* Сәламәтлек — зур байлык.
* Сәламәт тәндә — сәламәт акыл (яки Сәламәт тәндә — сәламәт рух).
* Саф һава — тәнгә дәва.
* Чисталык — сәламәтлекнең дусты.
* Чир ул чират көтеп тормый.
* Ашыйсың килсә – эшлә, авырыйсың килсә – ят.
* Гөл чәчәге белән матур, кеше – сәламәтлеге белән.
* Сәламәтлекне акча белән сатып алып булмый.