“Галия” мәдрәсәсенә – 120 яшь!

ХХ гасыр башында мөселман дөньясының иң мөһим мәгариф үзәкләренең берсенә әверелгән Уфаның «Галия» мәдрәсәсе быел 120 еллыгын бәйрәм итә. Мәдрәсәнең варисы булган Русия ислам университетында уку йортының һәм аңа нигез салучы, дин белгече һәм педагог Зияэтдин Камалиның Башкортстан территориясендә генә түгел, ә аннан читтә дә Исламның үсешенә һәм үсүенә йогынтысы һәм роле турында фикер алыштылар.

   Зыяэтдин Камали мәдрәсәгә 1906 елда нигез сала, ә 1907 елда меценатлар акчасына уку йорты өчен Уфа урамында (хәзерге адресы — Чернышевский урамы, 5) кызыл кирпечтән өч катлы бина төзелә. Мәдрәсә 1919 елга кадәр яшәп килә, шул вакыт эчендә биредә 1,4 мең кеше белем ала. Алар арасында татар һәм башкорт мәдәниятенең күренекле эшлеклеләре дә бар.

   Гражданнар сугышы елларында бинаны аклар яндырган, әмма совет чорында аны торгызганнар. 1988 елда объектны Башкортстанның мәдәни мирас исемлегенә кертәләр. 1989 елда бинада Ризаэтдин ибн Фәхретдин исемендәге мәдрәсә ачыла, ә аннары аны Русия Ислам Университетына тапшыралар.

   — «Галия» мәдрәсәсе дәүләтебез тарихының иң катлаулы чорларында хезмәт иткән лаеклы кадрлар әзерләүдә гаять зур роль уйнады, — дип билгеләп үтте Русиянең югары мөфтие, Русия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте рәисе Тәлгать Сафа Таҗетдин. - Зыяэтдин Камали – илебез тарихындагы иң бөек дин галимнәренең берсе. Ул һәм башка дин әһелләре бу чорда биредә, Русиядә, Башкортстанда гына түгел, ә Урта Азия һәм Кавказда да кадрлар әзерләүгә өлеш керттеләр. Советлар Союзы таркалуга карамастан, гаять зур держава халыклары тарихи хәтерне саклый. Шуңа күрә мәдрәсәнең 120 еллыгын без Бәйсез Дәүләтләр Берлеге кунаклары катнашында билгеләп үтәчәкбез. Әйе, бездә хәзер формалашу чоры, дип әйтергә була. Ләкин "Галия" мәдрәсәсенең үсеше күбесенчә бездән тора. Укытучылар составыннан, дуслык мөнәсәбәтләре булдыра белүдән.

   Шулай ук мөфти укыту сыйфаты һәм мөселман җәмгыятьләрендә хезмәт итү өчен кадрлар җитмәү проблемасына да кагылды. Кызганычка каршы, имамнарның күпчелеге олы яшьтә.

   Теманы Башкортстан Республикасы Башлыгы каршындагы Дәүләт һәм һөнәри мөнәсәбәтләр Советы Рәисе урынбасары Руслан Карамышев дәвам итте. Ул халыкның Ислам нигезләрен өйрәнү һәм дини белем алу белән кызыксынуы арта баруы турында сөйләде. Бүгенге көндә мәчетләр каршындагы башлангыч курсларда 5 000нән артык кеше укый. Һәм тагын 2000 кеше — дини белем бирү оешмаларында.

Фото: resbash.ru